آداب و رسوم مردم روستای جید پیش از عید نوروز

خانه تکانی:

اصطلاح خانه تکانی را بیشتر در مورد شستن، تمیز کردن، نوخریدن، تعمیر کردن ابزارها، فرش‌ها و لباس‌ها که به مناسبت فرا رسیدن نوروز صورت می‌گیرد، به‌کار می‌گیرند. در خانه ‌تکانی که سه تا چهار هفته طول می‌کشد، باید تمام وسیله‌هایی که در خانه است جابه‌جا، تمیز و تعمیر بشوند و دوباره در جای خود قرار بگیرند. بعضی از وسیله‌های سنگین وزن مثل؛ فرش‌ها، تابلوها، پرده‌ها و وسیله‌های دیگر فقط سالی یک‌بار، آن هم در خانه‌تکانی نوروزی جا به جا و تمیز می‌شوند. در برخی از شهرهای آذربایجان، نخستین چهارشنبه‌ی ماه اسفند (چهارشنبه موله) به شستن و تمیز کردن فرش‌های خانه اختصاص دارد.

پنج‌شنبه‌ی آخر سال:

یکی از آیین‌های کهن پیش از نوروز، یاد کردن از مردگان است؛ به ویژه خانواده‌هایی که در طول سال، عزیزی را از دست داده‌اند. رفتن به زیارتگاه‌ها و زیارت اهل قبور در پنج‌شنبه و نیز روز پیش از نوروز و بامداد نخستین روز سال، رسمی همگانی است. همچنین رسم است که ایرانیان در موقع سال تحویل به زیارت حرم امامان (ع) و امامزادگان می‌روند.

کاشتن سبزه:

اسفند، ماه پایانی و زمستانی، هنگام کاشتن دانه و غلّه است کاشتن«سبزه‌ی عید» به صورت نمادین، از روزگاران کهن، در همه‌ی خانه‌ها و در بین همه‌ی خانواده‌ها مرسوم است. در ایران کهن، بیست و پنج روز پیش از نوروز، در میدان شهر، دوازده ستون از خشت خام برپا می‌کردند؛ یک ستون گندم، یک ستون جو، و به ترتیب برنج و باقلا، کاجیله (گیاهی است از تیره‌ی مرکبات، که ساقه‌ی آن به ۵۰سانتی‌متر می‌رسد)، ارزن، ذرت، لوبیا، نخود، گنجد، عدس و ماش می‌کاشتند. در ششمین روز فروردین، با سرود و ترنم و شادی این سبزه ها را  می‌کندند و برای فرخندگی به هرسومی پراکندند. امروز در همه‌ی خانه‌ها رسم است که ده روز یا دو هفته پیش از نوروز، در ظرف‌های کوچک و بزرگ، کاسه، بشقاب، پشت کوزه و … دانه‌هایی چون گندم، عدس، ماش و … می‌کارند. در برخی از شهرهای آذربایجان، سومین چهارشنبه به خیس کردن و کاشتن گندم و عدس برای سبزه‌های نوروزی اختصاص دارد

سفره‌ی هفت‌سین:

جمع شدن همه‌ی اعضای خانواده در موقع سال تحویل در کنار سفره‌ی هفت‌سین از رسم‌ها و باورهای قدیمی است. در سفره‌های هفت‌سین، هفت روییدنی خوراکی قرار دارد که نام‌آنها با حرف«س» آغاز می‌شود، مانند؛ سیب، سبزه، سنجد، سماق، سیر، سرکه، سمنو و مانند اینها که نماد فراوانی فرآورده‌های کشاورزی است. علاوه بر آن،قرآن، آینه، شمع، ظرفی شیر، ظرفی آب که نارنجی در آن است. تخم‌مرغ رنگ شده، ماهی قرمز، نان و سبزی، گلاب، گل، سکه و قرآن نیز زینت بخش سفره‌ی هفت‌سین است که در بیشتر خانه‌ها تا روز سیزده پهن است.

آشنایــی با روستای جـــــــــید

جیـــد:

جید به معنای نیکو زیباست براساس گفته افراد مسن روستا ونقل قول های گذشتگان،درزمان های دور،اطراف روستا پوشیده از درخت بوده است.از این رو به آن جید به معنی نیکو وزیبا نامگذاری کرده اند.در ضمن به گفته عدهای دیگر قبلا با تشدید می شود که درآن صورت به معنی گلزارمیباشد.این روستا بالغ بر 232 خانوار دارد وجمیعت آن1015نفرمیباشد که511مرد و504زن میباشند و649نفر ازتعداد کل جمیعت آن باسواد هستند.

موقیعت جغرافیایی:

روستایی از دهستان میناباد بخش عنبران در شهرستان نمین،استان اردبیل واقع است وطول جغرافیایی  29.48 وعرض جغرافیایی 29.38 وارتفاع متوسط 1660متر قرار دارد.مکانی تپه ای و سرد وخشک می باشد.این روستا در 7کیلومتری شمال شهر نمین واقع شده است.این روستا از شمال به روستای کلش وازجنوب به شهر نمین محدود می شود.ازسمت شرق به روستای میزرانق واز سمت جنوب شرقی به دهستان میناباد واز سمت غرب به شهر عنبران منتهی می شود.

مذهب و زبان:

بیش از 95%اهالی روستا اهل سنت(شافعی )به زبان تالشی  وبقیه  اهل تشیعه که به زبان ترکی تکلم میکنند. دو مذهب در این روستا بسیار با هم مهربانند ودربسیاری ازموارد با هم وصلت هم میکنند.

 امکانات:

خانه بهداشت،شورای ده،دوباب مسجد(مسجد جامع جید که توسط شیخ سید محمد نقشبندی عنبران ساخته شده است)ومسجدامیرالمومنین توسط ستار بیگ-آقا بیگ-کلبلای سفلی ساخته شده است.ده باب مغازه،مدرسه ابتدایی امامی(نام قبلی آن شیخ جید بغدادی 1350،سپاه دانش)ومدرسه راهنمایی شهید حیدری(که نام قبلی آن مطهری بوده است)دارای برق،تلفن،وپاسگاه نیروی انتظامی هم می باشد(اولین درجه دار این پاسگاه آقای بزرگمهر بوده که پاسگاه به نام ایشان نام گذاری شده است).مردم روستا از شرکت تعاونی روستایی عنبران بهره می گیرند.

طایفه ها:

کاکولی،رمضانی،رفیعلی،رجیلی،رستم،آقا،ملیک،بگ،امی وجنتعلی

کدخداها:

محمد قلی قلی زاده،حسین محمدی،عبدرالرحمن یعقوبی،مشهد قنی صالحی،حاجی عیسی صالحی،ایمان قلی زاده،محی الدین محمدی وحاجی اقا محمدی

منبع:ماهنامه تالش-پورنعمت